و نقطهء مرزى هند و داراى هزار معبد مخروب بودايى بود ، و در داخل شهر شاهى آن به طرف شمال مشرق ، خرابه‌هاى منار قديم كشكول بودا وجود داشت ، كه در عصر هيون تسنگ كشكول مذكور را به مرزهاى پارس برده بودند ( و اين همان ديگ بزرگ سنگى است ، كه در شهر كهنهء قندهار افتاده بود ، و در سنه 1306 ش آن را بموزهء كابل نقل داده‌اند ) در خارج شهر قديم پشاور بفاصله سه ميل جنوبى شرقى درختى بزرگ از پيپل به ارتفاع و قطر صد فت و شاخهاى غلو و سايهء تاريك وجود داشت ، كه كنيشكا بجنوب آن ستوپه حفظ استخوانهاى بودا را ساخته بود . و اين ستوپه به ارتفاع 400 فت در جنوب درخت پيپل با همان شهرت و عظمت خود در عصر هيون تسنگ نيز موجود بود ، كه محيط آن به يك و نيم لى و حدود نصف ميل ميرسيد و با جواهر گرانبها تزيين شده و خيلى زيبا و داراى پنج طبقه ( هر طبقه 80 فت ) بود ، كه در حدود 9 ليتر ( يك پيك ) بقاياى جسد بودا در ان نگهدارى شدى ، و اكنون بنام « شاه جى كى دهيرى » تپهء خاكيست بارتفاع 6 گز در نيم ميلى جنوب شرق پشاور ، و دكتور سپونر از ان جعبهء استخوانهاى بودا را در سنه 1909 م كشف نمود . « 1 » و در نزديكى اين معبد ستوپه‌هاى متعدد ديگرى بود ، كه در ان مجسمه‌هاى متعدد بودا منصوب و مردم بدان عقيدت تام داشتند ، و هداياى فراوان تقديم ميكردند ، و تمام اين ستوپه‌ها و مردم بدان عقيدت تام داشتند ، و هداياى فراوان تقديم ميكردند ، و تمام اين ستوپه‌ها و ابنيهء مذهبى و مجسمه‌ها به جواهر نفيسه و طلا و غيره تزيين شده بودند ، كه هيون تسنگ عظمت باقى مانده آن را مىستايد ، و پيروان مذهب كوچك بودايى را در ان ساكن ميداند . و قبل ازو سانگ ين زاير چينى ( 502 م ) هم اين بنا را بزرگترين ستوپهاى ممالك غربى گفته بود . « 2 » بقول هيون تسنگ در برج ديگر دو منزله ، خانقاه پاره سويكا PARASWIKA مرشد نهم يا دهم بودايى واقع بود ، كه از مدتى ويران مانده و مردم براى تذكار او

--> ( 1 ) - پشاور در سابق و حال از جعفر 19 طبع پشاور 1946 م انگليسى ( 2 ) - سى - يو - كى 150 ببعد و جغرافياى قديم هند 1 / 80